Edukacja Polityka

Nowe prawo o zgromadzeniach

Tegoroczne obchody Święta Niepodległości odbędą się już według zapisów znowelizowanej ustawy o zgromadzeniach. Nowelizacja nastąpiła za sprawą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z września 2014 r., uznającego niektóre z zapisów wówczas obowiązującej ustawy za niezgodne z Konstytucją.

Najbardziej oczywistą zmianą, którą przynosi nowa ustawa, jest przedefiniowanie pojęcia zgromadzenia. W starej ustawie zgromadzeniem było zgrupowanie co najmniej 15 osób, w nowej natomiast ustawodawca zrezygnował z kryterium liczebności. Zgodnie z Art. 3 ustawy zgromadzeniem jest:

zgrupowanie osób na otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób w określonym miejscu w celu odbycia wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska w sprawach publicznych.

Kluczową zmianą jest wprowadzenie przez ustawodawcę dwóch nowych trybów informowania o zgromadzeniach. Pierwszy, dotychczasowy tryb zgłaszania zgromadzeń jest opisany w Art. 7 ustawy

Organizator zgromadzenia zawiadamia organ gminy o zamiarze zorganizowania zgromadzenia w taki sposób, aby wiadomość dotarła do organu nie wcześniej niż na 30 dni i nie później niż na 6 dni przed planowaną datą zgromadzenia.

Najpóźniej na 96 godzin przed zgromadzeniem miasto może zakazać organizacji marszu, jednak wyłącznie w razie następujących powodów: zagrożenia życia, zdrowia, mienia, obawy o złamanie przepisów prawa czy zagrożenie w ruchu drogowym. Organizator zakazanego zgromadzenia może od takiej decyzji odwołać się do sądu okręgowego, co z kolei jest opisane w Art. 16. Od postanowienia sądu okręgowego organizator również może się odwołać, do 24 godzin, do sądu apelacyjnego.

Pierwszy z dwóch nowych trybów – uproszczony – jest opisany w Art. 21 i kolejnych. Zastosowanie tego trybu jest całkowicie uzależnione od decyzji organizatora zgromadzenia. Wchodzi on w grę, gdy (…) organizator zgromadzenia uzna, że planowane zgromadzenie nie będzie powodować utrudnień w ruchu drogowym, a w szczególności powodować zmian w jego organizacji (…).

Wówczas organizator zawiadamia Miejskie Centrum Zarządzania Kryzysowego, nie później niż na 2 i nie wcześniej niż na 30 dni przed planowaną datą wydarzenia. Urzędnicy publikują informację o zgromadzeniu w BIP-ie i powiadamiają o nim policję – nie należy to już do obowiązków organizatora. Urzędnicy nie mogą również wydać zakazu takiego zgromadzenia. Może ono zostać jedynie rozwiązane w trakcie, co znajdujemy w Art. 25, jeżeli:

(…) jego przebieg zagraża życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach, powoduje istotne zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego na drogach publicznych lub narusza przepisy niniejszej ustawy lub przepisy karne, a organizator zgromadzenia, uprzedzony przez przedstawiciela organu gminy o konieczności rozwiązania zgromadzenia, nie rozwiązuje go.

I w tym przypadku organizatorowi przysługuje prawo do odwołania się do sądu okręgowego i, ewentualnie, apelacyjnego.

Trzeci tryb dotyczy zgromadzeń spontanicznych, wcześniej nieregulowanych przepisami. Tego rodzaju wydarzenia w ogóle nie wymagają wcześniejszego zgłoszenia do organów gminy. Zgodnie z Art. 3 zgromadzenie spontaniczne to:

(…) zgromadzenie, które odbywa się w związku z zaistniałym nagłym i niemożliwym do wcześniejszego przewidzenia wydarzeniem związanym ze sferą publiczną, którego odbycie w innym terminie byłoby niecelowe lub mało istotne z punktu widzenia debaty publicznej.

Tryb ten daje możliwość zorganizowania wydarzenia w reakcji na zaistniałą sytuację, np. manifestacji po zwycięskim meczu polskiej reprezentacji (bo przecież nie wiadomo było, czy wygrają), czy ogłoszeniu wyników wyborów do sejmiku (bo nie wiadomo przecież, jakie ostatecznie się okażą). Istnieje tutaj dość duża swoboda interpretacji.

Znowelizowane przepisy są znacznie bardziej liberalne niż te obowiązujące w starej ustawie. Dają ogromną wolność w organizowaniu zgromadzeń. Zapisy umożliwiają niemal każdemu, w każdych wręcz okolicznościach i terminie zorganizować manifestację. Wszystko opiera się na dobrej woli organizatorów i na tym, że będą przestrzegać prawa.

Nowe prawo o zgromadzeniach
4.61 na podstawie 18 głosów

O Autorze

Wojciech Adamski

Wojciech Adamski

Wojciech Adamski - 57 lat, żona Jolanta, dwie córki – Ania 23 lata, Ala 20.
Z wrocławskim samorządem związany od 1990 roku, od października 2005 Wiceprezydent Wrocławia.
Hobby – dobra książka, pływanie, narty.