Miejsca

Plac Nowy Targ w finale konkursu „Życie w architekturze”

nowy-targ_033-001

Nowy Targ to nie tylko wodotrysk. Plac Nowy Targ to przywrócona do życia nowoczesna przestrzeń publiczna.

Plac Nowy Targ  został ścisłym finalistą w najbardziej prestiżowym polskim konkursie realizacji architektonicznych „Życie w architekturze”.  Nominacja została przyznana w bardzo trudnej kategorii: przestrzeń publiczna.
To już stało się naszą chlubną tradycją, bo w roku 2012 przystanek zintegrowany przy stadionie zdobył w tej samej kategorii I nagrodę.

Jak to się zaczęło?

W 2008 roku postawiliśmy pytanie: Czy przestrzeń publiczna w tak ważnym historycznie, ale i funkcjonalnie miejscu jest zagospodarowana właściwie?

Odpowiedź narzuciła się sama, tym bardziej że na co dzień, widząc sposób użytkowania placu z okien urzędu, mieliśmy możliwość przeprowadzenia bardzo wnikliwej analizy. Założenia dla właściwej rewitalizacji tej przestrzeni były następujące:

  • utrzymanie wszystkich kierunków poruszania się pieszych,
  • dominanta przestrzenna w miejscu historycznej fontanny,
  • przywrócenie na fragmencie placu funkcji targowej,
  • utrzymanie strefy istniejącej zieleni,
  • stworzenie architektonicznego i przestrzennego oddzielenia od ruchliwej ulicy Piaskowej .

Jednak główną przyczyną, powodującą degradację tej przestrzeni, była duża ilość samochodów parkujących na placu w sposób chaotyczny. Jasne było, że podniesienie rangi przestrzeni placu publicznego będzie nie do pogodzenia z funkcją parkowania. Taki wniosek natychmiast wywołał decyzję o budowie podziemnego garażu, tym bardziej że już wtedy analizy wskazywały na konieczność zwiększania ilości miejsc parkingowych w okolicach ścisłego centrum i grupowania ich w parkingach wielopoziomowych. W momencie ogłoszenia przetargu na inwestora parkingu zaprojektowanie architektury placu stało się koniecznością.

Konkursy, konkursy

Już po wyłonieniu koncesjonariusza, w  2010 roku, ogłoszono konkurs, który w regulaminie miał wszystkie uwarunkowania dotyczące funkcjonowania placu, zapisane ponadto w planie miejscowym. Dodatkowym utrudnieniem  były konkursowe uwarunkowania, wynikające z inżynierii i obsługi komunikacyjnej garażu.

Konkurs cieszył się wielkim zainteresowaniem wśród architektów, a pierwszą nagrodę przyznano zespołowi architekta Romana Rutkowskiego. Rozstrzygnięcie było zaskoczeniem, ponieważ najlepsze rozwiązanie zadania konkursowego dał skromny projekt, opierający się na kontynuacji zabudowy z lat 70 .

Jeszcze w trakcie realizacji, zgodnie z przyjętym etapowaniem inwestycji, został ogłoszony konkurs rzeźbiarski na formę przestrzenną fontanny. Kolejne zaskoczenie. Większość złożonych przez artystów prac nie wykorzystała historycznego przekazu i inspiracji istniejącym tu kiedyś Neptunem, poszukując zupełnie nowej formy. Ten konkurs wywołał gorącą dyskusję wśród wrocławian, wiele emocji i nie wiadomo, czy czasami zbyt ostry ton tej dyskusji nie zdecydował o wycofaniu się z realizacji autorki zwycięskiej pracy. To oznacza, że wybór najlepszego projektu dla fontanny trzeba powtórzyć, być może w innej formule niż otwartego konkursu.

Plac oswojony

Plac już drugi rok żyje nowym życiem i widać, że wszystkie oczekiwania i zalety, opisane w uzasadnieniu wyboru zwycięskiej pracy, zostały spełnione. Oblegane w słoneczne dni ławki-leżaki natychmiast zostały zaakceptowane przez wrocławian. Plac przywrócony do życia i oddany mieszkańcom teraz  cierpliwie czeka na dokończenie. Tak wysoko oceniony przez profesjonalistów projekt stanowi dodatkowe zobowiązanie do jego kontynuacji. Historia tej inwestycji, jej trudne etapowanie i rozłożenie w czasie pokazuje, że warto i trzeba  inwestować w przestrzenie publiczne. To nie jest tylko kaprys architektoniczny, ale bardzo ważny element  infrastruktury społecznej. Walor integrujący dobrze zagospodarowanych przestrzeni jest nie do przecenienia. Widać to w wielu odzyskanych dla mieszkańców miejscach, takich jak: Rynek, ulica Oławska, Kuźnicza, plac przed Dworcem Głównym, wspomniany zintegrowany węzeł przesiadkowy, a w niedalekiej przyszłości plac Wolności i bulwar Dunikowskiego.

Tym, którzy uważają inaczej, dedykuję zdjęcia archiwalne placu Nowy Targ czy placu przed dworcem, które na pewno gdzieś wstydliwie ukrywają się na stronach internetowych.

Plac Nowy Targ w finale konkursu „Życie w architekturze”
3.64 na podstawie 11 głosów

O Autorze

Piotr Fokczyński

Piotr Fokczyński

Dyrektor Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego Wrocławia, Architekt Miasta.Koordynuje projekt modelowego osiedla Nowe Żerniki (WUWA2).