Edukacja Kultura Miasto

Wrocławski projekt śladami Jana Evangelisty Purkyniego

Národní muzeum - Knihovna Národního muzea

Jan Ewangelista Purkynie był wyjątkowym naukowcem europejskiego formatu, który swoich największych odkryć dokonał we Wrocławiu, gdzie żył w latach 1823 -1850. Stanowisko na uniwersytecie zyskał, między innymi, dzięki wstawiennictwu samego Goethego, z którym łączyło go zainteresowanie badaniami nad działaniem ludzkiego wzroku. Tutaj założył pierwszy wydział fizjologii na świecie, a następnie pierwsze fizjologiczne laboratorium, które stało się pierwowzorem dla powstających na świecie kolejnych instytucji o podobnym charakterze.

800px-Jan_Evangelista_Purkyně_00 Jan_Evangelista_Purkyne_2

Pukryniemu zawdzięczamy też odkrycie elastycznych włókien w skórze i niepowtarzalności linii papilarnych, gruczołków w śluzówce żołądka oraz włókien w sercu nazwanych później jego nazwiskiem. W 1835 przyczynił się do powstania teorii komórkowej mówiącej, że wszystkie żywe organizmy są zbudowane z osobnych komórek. Ponadto, Purkynie jako pierwszy użył terminu protoplazma, odkrył ruch rzęskowy, wygłosił teorię o sile ssącej serca, czy rozróżnił widzenie centralne i obwodowe – a to tylko namiastka dokonań Czecha z okresu 27 letniego pobytu we Wrocławiu.

Niektóre z jego odkryć przyniosły  mu sławę i uznanie, inne zostały docenione wraz z upływem czasu. Ten imponujący dorobek naukowy to jednak nie wszystko czym Purkynie zajmował się we Wrocławiu. Był zapalonym slawistą i miłośnikiem literatury słowiańskiej. Poświęcił się, między innymi, tłumaczeniom na język czeski i przyczynił do powstania polskiego tłumaczenia Odgłosu pieśni czeskich (Ohlas písní českých ) Čelakovskiego. W wolnym czasie z sukcesami poszukiwał w archiwach kościelnych czeskich pamiątek literackich. Odkrył chociażby rękopis kroniki Přibíka Pulkavy z Radonína w kościele św. Marii Magdaleny. Osoba Purkyniego doskonale przedstawia bogate związki Wrocławia z Czechami, które przeplatają się w historii miasta już od wczesnego średniowiecza.

Dziełu i życiu Jana Evangelisty Purkyniego we Wrocławiu został poświęcony projekt realizowany w ramach Obywatelskiego Budżetu Literackiego Europejskiej Stolicy Kultury o nazwie: Literacka gra miejska śladami wielkiego Czecha – Jana Ewangelisty Purkyniego – biologa, poety i popularyzatora słowiańskiej literatury i kultury. Dzięki projektowi będzie można zapoznać się z postacią Purkyniego, nie tylko jako naukowca, ale również człowieka kochającego literaturę i języki słowiańskie, dla którego nie były obojętne losy narodów słowiańskich w Europie środkowej (będące za życia naukowca częścią terytorium Prus, Rosji i Austro-Węgier). Realizatorkami projektu są Beata Jastrowicz i Natálie Raclavská, więcej informacji można uzyskać na stronie medialnego partnera projektu, portalu www.kvetevropy.cz  lub na facebookowym profilu Květ Evropy.
ilustracja: Národní muzeum – Knihovna Národního muzea

Wrocławski projekt śladami Jana Evangelisty Purkyniego
4.77 na podstawie 13 głosów

O Autorze

Natálie Raclavská

Natálie Raclavská

Założycielka Kvetevropy.cz, strony w języku czeskim przeznaczonej dla
turystów i podróżników, którzy szukają nietuzinkowych treści i chcą odkryć
Wrocław, poznać jego historie, a także dowiedzieć się, co się aktualnie
dzieje w mieście. Teksty w wolnej chwili piszą nie tylko Czesi, ale też
Polacy zainteresowani czeskimi realiami.