Edukacja Kultura Miasto

Wrocławianin potrafi. 5-lecie Akademii Młodych Uczonych i Artystów

Próbując być innowacyjni, twórczy, postępowi, prekursorscy itd. naśladujemy często mityczny Zachód. Nie ma znaczenia w istocie, czy sprawa idzie o autostrady, kolej, politykę, czy kulturę i naukę. Mnie interesują te dwie ostatnie, w szczególności dlatego, że silnie przejawią tendencje uniwersalistyczne – prawa matematyki obowiązują przecież wszędzie. Dbałość nauki o możliwie uniwersalne wyniki i dbałość kultury o możliwie szerokie oddziaływanie i powszechne twórcze poruszenie spotkała się w Polsce w ostatnich latach ze specjalną troską rządzących. Troską o ich umiędzynarodowienie, troską o uspójnianie ze światowym (czytaj zachodnim) dorobkiem, troską o dopasowanie do „światowych” standardów. Pieszczotliwość ta (nazywana reformą Szkolnictwa Wyższego w Polsce) była i jest wielowymiarowa, jej skutki nigdy nie będą łatwe w ocenie i trudno się krótko i sensownie wypowiedzieć. W niektórych przypadkach była dobrodziejstwem, w innych zaś doprowadziła do spustoszenia (patrz wystąpienie Komitetu Kryzysu Humanistyki Polskiej). Niemniej, doskonałym przykładem procesu uspójnienia, rozumianego nieco inaczej, niż dopasowanie się do tego, co wymyślił zmitologizowany uczony z frazy: „Amerykańscy uczeni odkryli, że…” jest miejsce, które spontanicznie powstało we Wrocławiu i tylko we Wrocławiu. Jest to Akademia Młodych Uczonych i Artystów.

Eugeniusz Smoliński – 2003 r, papier druk komputerowy, 40,5 X 50 cm. Własność Muzeum Ziemi Chełmińskiej. Żródło: https://stanislawzdzuj.wordpress.com/inventik-art-innych-tworcow/

Akademia została powołana za sprawą prof. Tadeusza Lutego i dr. Macieja Litwina w 2010 r. przy Wrocławskim Centrum Akademickim. Akademia jest miejscem interdyscyplinarnej wymiany myśli i doświadczeń, jest miejscem, gdzie zderzają się ze sobą niewspółmierne oczywistości naukowe, skostniałe praktyki środowiskowe i sztywne ramy specjalizacji. Zrzesza wyróżniających się uczonych i artystów z Dolnego Śląska, którzy w roku nominacji nie ukończyli 35 roku życia. W szczególności zaś tych, którzy są zainteresowani aktywną współpracą naukową z przedstawicielami odmiennych dziedzin nauki i sztuki. Uspójnienie polegało właśnie na tym, aby wyjrzeć choć na chwilę z głębokiej studni specjalizacji – niszy w której chowają się współcześni uczeni – i spróbować dojrzeć także horyzont aktywności twórczej. Wyboru pierwszych członków Akademii w roku 2010 dokonała Honorowa Kapituła, złożona z wybitnych przedstawicieli świata nauki (w tym prof. Andrzeja Białasa, Prezesa Polskiej Akademii Umiejętności oraz prof. Michała Kleibera, ówczesnego Prezesa Polskiej Akademii Nauk).

B1A0CD25-EFF3-415D-9899-FA176EDE164B

W związku z „uspójniającym” przekonaniem, że wiedza jest jedna, podczas cyklicznych spotkań Akademii zderzają się zasadniczo różne perspektywy: artystyczne z przyrodniczymi, humanistyczne ze ścisłymi i technicznymi, medyczne z muzycznymi, itd. Członkowie Akademii prowadzą ponaddziedzinowe badania naukowe, łączące np. psychiatrię i informatykę, filozofię i matematykę, biologię i informatykę, chemię i biologię. W Akademii powstały również pilotażowe wersje nowych programów edukacyjnych, takich jak „Język maszyn”, „Warsztaty logiczno-krytyczne”, „Matma nie gryzie” oraz „Gucio”. Niejeden raz obserwowałem zdziwienie wrocławskich licealistów, gdy podczas projektów edukacyjnych realizowanych przez członków Akademii jasno pokazywaliśmy, że filozofia nie różni się od matematyki, a informatyka od sztuk wizualnych, jak to na pierwszy rzut oka się wydaje. („To, co się wydaje” w tej sprawie, jak sądzę, można łatwo sprawdzić proponując eksperyment aby np. lekcje matematyki i filozofii w liceach były połączone i prowadzone przez dwóch nauczycieli: matematyka i filozofa – reakcje na tego typu pomysł odsłonią od razu płaszczyznę „tego, co się wydaje”). Więcej informacji na temat programów edukacyjnych oraz działalności Akademii znajduje się na stronie: www.akademia.wroc.pl. Poniższa grafika przedstawia w skrócie obszary działalności Akademii:

D7E4E0C7-58FF-4DBF-80F7-BD73C8DB422E

Zdecydowana większość członków Akademii jest rozpoznawalna i wielokrotnie wyróżniana przez międzynarodową społeczność uczonych – w swoich macierzystych dziedzinach są to specjaliści klasy światowej. Niemniej we Wrocławiu stworzyliśmy lokalną wspólnotę. Samodzielną, niezależną i zróżnicowaną. Źródłem tej wspólnoty jest idea jedności wiedzy i jedności poznania, jej podstawą są różnice (które nazywamy i których się nie boimy) zarówno przedmiotowe, jak i metodologiczne. Metaforycznie mówiąc, matematyk, biolog i malarz żyją w zasadniczo innych światach. Aby się o tym przekonać, wystarczy każdemu z osobna pokazać jakiś przedmiot, niech to będzie komputer, i poprosić o opisanie tego, co widzą. Opisy będą tak różne, że trudno byłoby odgadnąć, że mówią o tym samym, choć dla każdego jego własne opisy będą „oczywiste”. Różnice zauważalne są również na poziomach takich, jak etos, praktyka uprawiania dziedziny, praktyka wtajemniczeń i wykluczeń z grona specjalistów, sposób stawiania pytań i oceny wyników, oraz mówiąc ogólnie: na płaszczyźnie „naukowego i kreacyjnego nastroju”. Z tych różnic rodzą się autentycznie twórcze działania i pasjonujące artefakty. Działalność naukowa i artystyczna jest w istocie działalnością grupową, mit odizolowanych całkowicie od świata uczonych-geniuszy stworzyli uczeni dla swoich własnych potrzeb. Uczeni łączą się w grupy wokół wspólnych – często bardzo specjalistycznych – zainteresowań, niezależnie od miejsca zamieszkania, co jest wspierane i promowane. Niemniej, niejako na przekór dominującej polityce nauki i sztuki, ale także i dominującej praktyce tych dziedzin, stworzyliśmy we Wrocławiu i po wrocławsku lokalną wspólnotę uczonych i artystów.
W roku 2015 Akademia obchodzi swoje 5-lecie. 12 listopada 2015 r. odbędzie się uroczystość podsumowująca jej dotychczasową działalność. W trakcie uroczystości członkowie Akademii przedstawią wyniki swoich badań oraz działalności artystycznej a także efekty aktywności edukacyjnej prowadzonej we Wrocławiu. Odbędzie się również panel dyskusyjny na temat roli i przyszłości Akademii Młodych Uczonych. Niestandardowe zaś umysły badawcze i twórcze zachęcam do włączenia się w aktywności Akademii (więcej o rekrutacji do Akademii: http://akademia.wroc.pl/pl/?page_id=30)

Wrocławianin potrafi. 5-lecie Akademii Młodych Uczonych i Artystów
4.67 na podstawie 9 głosów

O Autorze

Bartłomiej Skowron

Bartłomiej Skowron

Filozof