Kultura Miasto Miejsca

Fascynacja aktorstwem nieskażonym przez intelekt

IMG_2068 (Large)

Teatr Arka powstał we Wrocławiu i nigdzie indziej by nie zaistniał, ponieważ właśnie Wrocław – miasto bez barier, miejsce czterech świątyń, skrzyżowanie kultur  i tradycji,  powołuje do życia zjawiska niecodzienne i niezwykłe, daje szansę na rozwój Artystom.

Teatr Arka od 2004 roku jest antytezą dla teatrów instytucjonalnych, w których nie ma zjawiska „normalność  inności”. Spotkają się tu dwie  przeciwstawne wyobraźnie artystyczne – jedna, mająca konotacje ze sztuką naiwną, której twórcami są  ci, których społeczeństwo nazywa  krzywdząco niepełnosprawnymi, a druga to sztuka uprawiana „zawodowo”  przez wykształconych artystów. W Arce w  zawodowcy w pewnym sensie zaczęli uczyć się od  nieprofesjonalistów,  a ci drudzy  od  twórców profesjonalnych. Pojawiła się fascynacja  aktorstwem “nieskażonym przez intelekt”, płynącym  prosto z duszy, niestępionym w akademiach  teatralnych i teatrach instytucjonalnych. Artysta współczesny najpierw myśli, potem tworzy. Aktorzy „pełnosprawni  inaczej”  tworzą  pod wpływem impulsu, ich sztuka mówi prawdę – ich  prawdę, charakteryzującą  się  skrajnie subiektywnym punktem widzenia, prostymi technikami oraz bardzo często olbrzymim przywiązaniem do szczegółu. Często odwołują się do świata magicznego i symbolicznego.

IMG_2369 (Large)

Połączenie kontrastujących ze sobą  dwóch wymiarów, w jedną  treściową całość, dla uzyskania wyższej ekspresji  w przedstawieniach teatralnych Arki  jest niezwykle interesującym  przykładem poszukiwań  i eksperymentów  w  sztuce  aktorskiej, teatralnej i w sztuce życia.

Teatr zatrudnia 30 osób, w tym 13 osób to ”pełnosprawni inaczej„ – zarówno w zespole aktorskim, technicznym i w administracji. Pozostałe  osoby (około 20 osób) współpracują z Arką. Gramy miesięcznie około 15 przedstawień, przez jedenaście miesięcy.

Teatr Arka  jest wspólnotą ludzi. Zespół  aktorski to dyplomowani aktorzy wyższych  uczelni  Polski,  Anglii i Francji oraz  osoby z inną pełnosprawnością, którzy uczyli się aktorstwa od założycieli Teatru Arka, a także od swoich kolegów, koleżanek  – instruktorów  z teatru. Utrzymujemy bliskie kontakty ze specjalistami z innych dyscyplin, takich jak psychologia, impostacja głosu, ruch, taniec, antropologia kultury  itp. Repertuar kształtowany jest konsekwentnie do misji artystyczno-społecznej.

IMG_2260 (Large)

Odwiedza nas lub my ich odwiedzamy rocznie- około 13 tysięcy widzów, w tym 7 tysięcy to osoby z niepełnosprawnością. Pokazujemy  nasze spektakle w wielu miastach Polski oraz w krajach Europy Zachodniej.

Nazwa Arka pochodzi na wpół od Arki Noego i od Arki Przymierza i jest  połączeniem dwóch idei i dwóch  kultur, na gruncie których wyrosła europejska cywilizacja. Dlatego tak ważny dla nas jest widz w stadium  rozwoju duchowego, znajdujący się  jakby na zakręcie psychicznym, szukający w widowisku klucza do poznania siebie i swojego miejsca na ziemi. Poprzez wielokulturową i wielowarstwową jakość sztuki, poprzez sięganie do elementów  teatru  średniowiecznego, czerpanie pomysłów  od mistrza Grotowskiego i jego teatru blisko widza, teatru ubogiego, inspiracji od mistrza Kantora jesteśmy w ciągłej drodze, wykształcamy naszą metodę  pracy teatralnej.

Renata Jasińska

Fascynacja aktorstwem nieskażonym przez intelekt
4.44 na podstawie 9 głosów

O Autorze

Renata Jasińska

Renata Jasińska

Renata Jasińska-Nowak (ur. 17 marca 1953 w Zielonej Górze) – aktorka i reżyserka teatralna, dyrektor Teatru Arka we Wrocławiu.

Absolwentka Krakowskiej PWST, dyplom uzyskała 1978 roku.

W czasie studiów pierwsze kroki jako aktorka stawiała na scenie Lubuskiego Teatru w Zielonej Górze, w sezonie 1972/73 na scenie lalkowej. Grała tam w kilku sztukach między innymi: Jaś Czy Małgosia? , Jak To Cała Zgraja Wilków Chciała Porwać Mikołaja.

Od 1978 do 1981 roku była aktorką Wrocławskiego Teatru Lalek we Wrocławiu, a w latach 1981-1987 aktorką Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze. Od 1980 członkini Solidarności, wiceprzewodnicząca Komitetu Zakładowego we Wrocławskim Teatrze Lalek, współpracowniczka środowiska Wrocławskiego Teatru Współczesnego im. Edmunda Wiercińskiego. W latach 1983-1989 była współpracowniczką Komitetu Kultury Niezależnej we Wrocławiu oraz wrocławskiego niezależnego teatru Nie Samym Teatrem. W 1983 współzałożycielka, do 1988 aktorka, scenarzystka i współreżyser Niezależnego Teatru "Scena Czterdzieści i Cztery". W 1987 roku, pod naciskiem SB, dyrekcja Teatru im. C.K. Norwida nie przedłużyła z nią umowy o pracę. W latach 1987-1993 aktorka we Wrocławskim Teatrze Współczesnym im. Edmunda Wiercińskiego. W 1989 współzałożycielka (ze Zbigniewem Górskim i Andrzejem Nowakiem) reaktywowanej Solidarności we Wrocławskim Teatrze Współczesnym.

Jest laureatką wielu prestiżowych nagród:
Pierwsza nagroda na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Zagrzebiu (1978),
Nagroda na Festiwalu Teatru Jednego Aktora w Toruniu,
Nagroda Biennale Sztuki dla Dziecka w Poznaniu,
Laureatka Nagrody Miasta Wrocławia (1980r.)

Nagroda Polcul Foundation za działalność artystyczną NTSCiC (1986 r.)
Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za osiągnięcia w dziedzinie teatru (2004 r.)

Złota Odznaka Honorowa – Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego (2013 r.)

Laureatka konkursu Akcja Akacja, Akcja Dąb "Niezwykły Dolnoślązak" (2013 r.)

W czasie pracy artystycznej w Teatrze Norwida w Jeleniej Górze zapisała się znaczącą rolą Klary w „Zemście” A. Fredry. W tym okresie aktorka prowadziła niezależny teatr, którego osiągnięcia zauważone zostały przez polonię australijską, która przyznała jej nagrodę Pol-Cult. W niezależnej kulturze realizowała przedstawienia funkcjonujące poza cenzurą: KSIĘGI NARODU I PRZELGRZYMSTWA POLSKIEGO A. Mickiewicza, TESTAMENT KSIĘDZA POPIEŁUSZKI. Spektakle te, grane między innymi w Warszawie, Poznaniu i we Wrocławiu, zostały wysoko ocenione przez krytykę i widzów. Recenzje z tych wyjątkowych przedstawień ukazały się w piśmie „Obecność” oraz w słynnej „Kulturze Paryskiej”.13 VI 1987 uczestniczka spotkania niezależnych środowisk twórczych z Janem Pawłem II w kościele św. Krzyża w Warszawie. Wielokrotnie przesłuchiwana, zatrzymywana oraz pozbawiana ról w jeleniogórskim teatrze. W VIII 1987, pod naciskiem SB, dyrekcja Teatru im. C.K. Norwida nie przedłużyła z nią umowy o pracę.
W latach 1984–1987 współtworzyła – wspólnie z Iwoną Stankiewicz aktorką oraz aktorem Andrzejem Nowakiem – niezależny teatr Scena 44, którego spektakle prezentowane były w kościołach na terenie całej Polski. Ze względu na działalność polityczną została zatrzymana przez Służbę Bezpieczeństwa, a następnie usunięta z jeleniogórskiego teatru.

W owych czasach Scena 44 była była prężnie działającym niezależnym teatrem podziemnym, nie tylko w Jeleniej Górze, lecz także na scenach wielu kościołów w kraju. Obok Renaty Jasińskiej w teatrze występowali: Iwona Stankiewicz , Andrzej Nowak, Ryszard Węgrzyn (Teatr Dramatyczny w Wałbrzychu), Bogdan Michalewski (Teatr na Bruku). Za stronę organizacyjną odpowiedzialna była jeleniogórska Solidarność, w osobach: Andrzeja Piesiaka, Roman Niegosza, Władysław Niegosza oraz Edwarda Wryszcza.

Związki artystyczne z Teatrem Współczesnym we Wrocławiu zaowocowały kilkoma liczącymi się rolami. Zagrała m. in. Dunię w „Zbrodni i karze” Dostojewskiego.

Od 1992 roku, jako jeden ze współzałożycieli, nieprzerwanie związana z Teatrem Arka we Wrocławiu. Prowadzi teatr samodzielnie, z powodzeniem łącząc rolę aktorki, autorki scenariuszy, reżyserki i dyrektorki teatru. Będąc jego spiritus movens odważnie i z rosnącym powodzeniem rozszerza zakres działalności artystycznej, skupiając wokół siebie ludzi wrażliwych, zdolnych i otwartych na twórcze eksperymentowanie w teatrze. Sama wybiera do pracy adeptów, mając i w tej kwestii szczególne wyczucie.

Od 2011 członek Rady Kultury Dolnego Śląska.
W 2006 roku zagrała w filmie Filipa Bajona "Fundacja" matke chłopca niepełnosprawnego.

Do 16 II 1988 rozpracowywana przez Wydz. III WUSW w Jeleniej Górze w ramach SOS kryptonim Renia.